Các cấp độ của sự sống

Trong tự nhiên, sự sống có ba cấp độ: nơi thảo mộc, nơi động vật và nơi con người. Tương ứng với đó, người ta nói đến ba cấp độ của “hồn”, là chủ thể của các hoạt động sống nơi sinh vật.

Những hoạt động của loài thảo mộc là dinh dưỡng, tăng trưởng và sinh sản. Chủ thể của những hoạt động này được đặt tên là “sinh hồn”.

Những hoạt động của động vật là các giác quan và sự di chuyển. Chủ thể của chúng được đặt tên là “giác hồn”.

Loài người có những sinh hoạt cao cấp hơn, đặc biệt là những sinh hoạt tinh thần, không bị chi phối bởi vật chất. Chủ thể của chúng là “linh hồn”.

Con người khác thú vật chỗ nào? Con người có “văn hóa” và đặc trưng nổi bật nhất là khả năng tự ý thức. Tuy con người có những sinh hoạt chung với thực vật và động vật như dinh dưỡng, sinh sản, tăng trưởng giống thảo mộc, ăn uống và các giác quan giống động vật; nhưng những sinh hoạt đó đã được nâng lên để mang tính cách “người” hơn. Thí dụ như: “ăn” không chỉ để sống nhưng còn để chia sẻ niềm vui; sinh sản không chỉ để duy trì nòi giống nhưng còn tạo ra những mối liên hệ gia đình. Và dĩ nhiên, con người có những sinh hoạt phát xuất từ khả năng đặc thù của mình, tức là có lý trí và ý chí, có khả năng vượt lên những cảm xúc hiện tại để dự phóng cho tương lai, có nhận thức và ước muốn.

ĐAMINH BÌNH, MF